Anvar Gapminder org.

 Gapminder.org platformasi – global statistik ma’lumotlarni sodda, jonli va tushunarli ko‘rinishda ko‘rsatishga ixtisoslashgan ilmiy-ma’rifiy loyiha bo‘lib, unda dunyo davlatlarining iqtisodiy, demografik, sog‘liqni saqlash, ta’lim va boshqa ko‘plab ko‘rsatkichlari vizual grafiklar orqali namoyish etiladi. Platforma shved olimi Hans Rosling tomonidan asos solingan bo‘lib, uning maqsadi murakkab statistik ma’lumotlarni ham oddiy foydalanuvchi, ham tadqiqotchi, ham o‘qituvchi uchun qulay shaklga keltirishdir. Gapminder global jarayonlar haqidagi eski stereotiplarni buzishga, real faktlarga tayanib fikrlashga, rivojlanish dinamikasini tahlil qilishga yordam beradi. Unda “Gapminder Tools” deb nomlangan interaktiv xizmat mavjud bo‘lib, dunyo davlatlarining 1800-yildan hozirgacha bo‘lgan tarixiy o‘zgarishlari animatsiya tarzida ko‘rsatiladi.

Foydalanuvchi davlatlar, ko‘rsatkichlar, vaqt oralig‘ini mustaqil ravishda tanlashi, ularni taqqoslashi, turli grafiklar (pufakli diagramma, chiziqli grafik, xarita) orqali tahlil qilishi mumkin. Platformaga joylangan ma’lumotlar BMT, JST, Jahon Banki, OECD kabi ishonchli manbalardan olinadi, shu sababli u ilmiy tadqiqot, taqdimot, maqola va o‘quv jarayonida qo‘llash uchun juda qulay. Gapminder foydalanuvchilarga dunyo rivojlanishidagi asosiy tendensiyalarni – hayot davomiyligining ortishi, qashshoqlikning kamayishi, ta’lim darajasining oshishi – faktlar bilan kuzatish imkonini beradi. Shuningdek, u “Dollar Street” loyihasi orqali dunyoning turli mamlakatlaridagi oilalarning daromadiga qarab yashash sharoitlarini real suratlar orqali taqqoslash imkonini yaratadi. 

Gapminder.org – bu notijorat xalqaro ta’lim loyihasi bo‘lib, uning asosiy maqsadi odamlarni dunyo haqidagi noto‘g‘ri tasavvurlardan xalos qilib, faktlarga asoslangan global dunyoqarashni shakllantirishdir. Platforma global jarayonlarni – sog‘liqni saqlash, iqtisodiyot, ta’lim, demografiya, tengsizlik, texnologiya rivoji kabi yo‘nalishlardagi real statistik o‘zgarishlarni yillar davomida taqqoslab ko‘rsatadi. Uni Hans Rosling, uning o‘g‘li Ola Rosling va kelini Anna Rosling Rönnlundlar yaratgan. Ular “Factfulness” nomli mashhur kitobning mualliflari hamdir.

Bu xizmat dunyodagi 200 ga yaqin davlatning 200+ statistik ko‘rsatkichlarini grafiklar orqali taqdim etadi. Har bir ko‘rsatkich 1800-yilgacha borib taqaladigan tarixiy ma’lumotlar asosida animatsiya bilan namoyon bo‘ladi. Foydalanuvchi davlatlar yoki mintaqalarni tanlab, daromad, umr davomiyligi, tug‘ilish koeffitsienti, bolalar o‘limi, ta’lim darajasi, iqtisodiy o‘sish, energiya iste’moli kabi o‘nlab indikatorlarni solishtirishi mumkin. Ushbu vosita murakkab statistikani ko‘z bilan ko‘rib tushunishga yordam beradi.

Bu Gapminderning eng qiziqarli loyihalaridan biri. Unda dunyoning turli mamlakatlaridagi 300+ oila fotosuratlari jamlangan. Oila daromadiga qarab ularning uyi, jihozlari, oziq-ovqat mahsulotlari, bolalarining o‘yinchoqlari, kiyimlari qanday farq qilishini ko‘rish mumkin. Bu loyiha “kambag‘allik – masofa yoki millatga emas, daromadga bog‘liq” degan g‘oyani tasdiqlaydi.