Gapminder– dunyoni koʻz ochib koʻrsatadigan sehrli koʻzoynak

 Salom, doʻstlar!

Agar siz hali ham “Afrikada hamma och yotibdi”, “dunyoda urushlar koʻpayyapti” yoki “boylar yanada boyib, kambagʻallar yanada kambagʻallashyapti” deb oʻylasangiz – hozir telefoningizni oling va gapminder.org ga kiring. 5 daqiqadan keyin dunyo haqidagi tasavvuringiz butunlay boshqacha boʻladi.

Gapminder nima bu?

Bu – shved statistiki, professor Hans Rosling (1962-2017) asos solgan mustaqil, notijorat fond. U 2005-yilda Anna Rosling Rönnlund va Ola Rosling bilan birga tuzilgan. Maqsad bitta: “fact-based worldview” – yaʼni faktlarga dunyoqarashni tarqatish.Eng mashhur vosita – Gapminder Tools (sobiq “Trendalyzer”). Google 2007-yilda bu dasturni sotib olgan, keyin Hans Rosling uni qaytarib olib, butun dunyoga bepul qilib qoʻygan. Hozir saytda 1000 dan ortiq koʻrsatkich bor:

Umr koʻrish sohasi (1800-yildan hozirgacha), Bir kishiga toʻgʻri keladigan daromad, Bolalarʻlimi, Elektr quvvatiga ulanish, Internet foydalanuvchilari, CO₂ mamlakatlari, Gender tengligi indekslari va boshqalar.

Barcha maʼlumotlar BMT, Jahon banki, ODD, WHO va 100+ rasmiy manbalardan mahsulot va har yili yangilanadi.

Eng zoʻr (mening top-3 sevimlilarim):

Bubble Chart – 1800-2025 yil animatsiyasi. “Play” bo'sangiz, butun insoniyat tarixi 60 soniyada o'tadi.

Dollar Street – dunyoning 264 ta oilasi (oylik daromadi $26 dan $20,000 gacha) bir xil 100+ savolga javob bergan: tish choʻtkasi, oʻyinchoqlar, hojatxona, uy hayvonlari, Stereotiplar bir zumda yoʻqoladi.

Ignorance Test – Hans Roslingning mashhur “13 ta savol” testi. Dunyodagi professorlar, jurnalistlar, bankirlar oʻrtacha 2-3 tasini toʻgʻri topadi. Shimpanze tasodifiy tanlasa – 4 ta toʻgʻri chiqadi!

Misconception Dashboard – har yili 12 mamlakatda 12 000 kishidan soʻraladigan 13 savol yordam. 2024-yilgi shuni koʻrsatmoqda, oʻzbekistonlik respondentlar oʻrtacha 4.8 ta savolni toʻgʻri javob berishgan – bu dunyo oʻrtachasidan yuqori!

Biz ham test ishlab koʻrganimizda patokda 1-oʻrinni olgan edim 8 ta toʻgʻri javob berib men shimpanzedan 2x aqli ekanman 😁

Hans Rosling aytgan edi: " Dunyoni yaxshilash uchun avval oʻrnatish bilimingiz ishlab chiqarish eskirganini tan olish kerak. " Gapminder esa bunga eng yaxshi yordam. Sinab koʻring – pushaymon boʻlmaysiz! Izohlar sizlar uchun ochiq 

Sayt silkasi- Gapmider