Germaniya birinchi jahon urushi dastlabki yillarida

 Germaniya Birinchi jahon urushining dastlabki yillarida Shliffen rejasi asosida urushni tezda g‘alaba bilan yakunlashni rejalashtirdi. Rejaning mohiyati avval G‘arbda Fransiyani qisqa muddatda mag‘lub etib, keyin asosiy kuchlarni Sharqqa – Rossiyaga qarshi yo‘naltirish edi. 1914 yilda Germaniya Belgiyani bosib o‘tib Parij tomon katta tezlik bilan yurdi, ammo Marna jangidan so‘ng hujum to‘xtab qoldi va g‘arbiy frontda xandaq urushi boshlanib, janglar bir necha yil davom etadigan turg‘un holatga aylandi. 1915–1916 yillarda Germaniya G‘arbda katta hududlar egallay olmagan bo‘lsa-da, texnologik ustunliklarni qo‘llashga kirishdi. 1915 yilda Ypres jangida nemis qo‘shinlari tarixda ilk bor kimyoviy qurol – xlor gazini qo‘lladi. 1916 yildagi Somma jangi esa ikki tarafning juda katta talafotlar berishi bilan yakunlandi, lekin strategik vaziyat o‘zgarmadi. Sharqiy frontda esa Germaniya ancha muvaffaqiyatli harakat qildi. 1914–1915 yillarda Germaniya va Avstriya-Vengriya Rossiya imperiyasiga katta zarba berdi. 1915 yilda Rossiya Polsha, Galisiya va Boltiqbo‘yi hududlaridan chekinishga majbur bo‘ldi. Bu Germaniyaning urushning dastlabki bosqichdagi eng muhim strategik yutug‘i bo‘ldi. Shu bilan birga ichki vaziyat yomonlasha boshladi. Britaniya dengiz blokadasi Germaniyaning tashqi savdosini deyarli to‘xtatdi, natijada oziq-ovqat, yoqilg‘i va xom ashyo tanqisligi kuchaydi. 1915 yilga kelib narxlar oshib, aholi orasida norozilik kuchaya boshladi. Urush uzoq davom etgani sanoat va iqtisodiyotga og‘ir bosim o‘tkazdi. Harbiy sohada Germaniya artilleriya, uzoq masofali “Big Bertha” to‘plari, hamda suv osti kemalari – U-boatlar orqali ustunlikka intildi. U-boatlar Britaniyaning savdo kemalariga katta zarar yetkazib, Antanta ta’minotini qiyinlashtirdi. Diplomatik jihatdan Germaniya Markaziy davlatlar ittifoqi bilan harakat qildi: Avstriya-Vengriya, Usmoniylar imperiyasi (1914 oxiridan boshlab) va Bolgariya (1915 yildan) Germaniyaning asosiy ittifoqchilari bo‘ldi. Biroq Antanta davlatlarining geografik jihatdan Germaniyani o‘rab olgani sababli mamlakat o‘zini qamalgan holatda his qila boshladi. Xulosa qilib aytganda, urushning dastlabki yillarida Germaniya Sharqda muhim g‘alabalarga erishgan bo‘lsa-da, G‘arb frontidagi turg‘unlik, blokada tufayli kuchaygan iqtisodiy qiyinchiliklar va urushning cho‘zilib ketishi mamlakatni og‘ir ahvolga solib qo‘ydi.