“It yurak” – mashhur rus yozuvchisi Mixail Bulgakov qalamiga mansub satirik-publitsistik asar bo‘lib, unda inson tabiatining murakkab jihatlari, jamiyatdagi adolatsizliklar, ilm-fan va axloq o‘rtasidagi ziddiyatlar chuqur yoritilgan. Asar o‘zining g‘ayrioddiy syujeti, keskin tanqidiy ruhi va o‘tkir satirasi bilan boshqa asarlardan ajralib turadi. Unda yozuvchi ilmiy tajriba orqali jamiyatdagi illatlarni ochib beradi.
Asarda bosh qahramon – mashhur jarroh Professor Preobrazhenskiy bo‘lib, u jamiyatni isloh qilishga intilgan holda itga odamning bezlarini ko‘chirib o‘tkazadi. Natijada it Sharikka insoniy sifatlar paydo bo‘ladi va u asta-sekin Sharikov ismli qo‘pol, tartibsiz, xulqsiz odamga aylanadi. Bu o‘zgarish jarayonida Bulgakov jamiyatdagi tarbiya, madaniyat, axloqning rolini teran ochib beradi. Asarning asosiy maqsadi shuki: jamiyatni faqat tashqi islohotlar bilan emas, balki insonning ichki dunyosi, madaniyati, tarbiyasi bilan birga o‘zgartirish mumkin. Yozuvchi shuni ko‘rsatadiki, tarbiya va axloqsiz odam qaysi muhitga tushmasin, baribir o‘zining ichki buzuq tabiatidan chiqolmaydi. Asarda o‘sha davrdagi siyosiy tartiblar, byurokratiya, ma’naviyatsizlik, qo‘pol sinfiy ajratishlar ustidan keskin kulgi, istehzo mavjud. Sharikov obrazi orqali Bulgakov jamiyatga sun’iy ravishda “yangi odam yasash” g‘oyasining noto‘g‘ri ekanini ko‘rsatadi. Uning qo‘pol harakatlari, madaniyatsizligi, o‘zini bilmasligi – bularning bari tarbiya va madaniyatning qanday kuch ekanini namoyon qiladi. “It yurak” – insoniylikning asl mazmuni, jamiyatdagi ma’naviy muammolar, tarbiya, axloq va madaniyatning o‘rni haqida chuqur fikr yuritadigan asar. Bulgakov bu asar orqali jamiyatni o‘zgartirmoqchi bo‘lganlar avvalo insonning ichki dunyosini, ma’naviyatini shakllantirish kerakligini uqtiradi. Asardagi voqealar kulgili ko‘rinsa ham, har bir epizod zamirida og‘riqli haqiqat yotadi.
Yaxshi zo'r
ReplyDeleteOmad zor👏👍
ReplyDelete