Qizil kxmerlar harakati raxbari Pol pot

Pol Pot (Salot Sar) — 1925–1998

Pol Pot — Kambodjadagi “Qizil kxmerlar” harakatining rahbari, 1975–1979-yillarda mamlakatni boshqargan va tarixdagi eng dahshatli genotsidlardan biriga sabab bo‘lgan siyosiy yetakchi. U millionlab odamlarning o‘limi, qatl va majburiy mehnat lagerlari bilan bog‘liq.

Tug‘ilishi va dastlabki hayoti

Tug‘ilgan yili: 1925

Tug‘ilgan joyi: Prey Veng viloyati, Kambodja

Asl ismi Salot Sar.

Yoshligida fransuz maktablarida o‘qigan, keyinchalik Parijda ta’lim olgan.

Fransiyada o‘qishi davomida marksizm, maoizm va kommunistik mafkura bilan yaqindan tanishadi.

Siyosiy faoliyatining boshlanishi

Kambodjaga qaytgach, mahalliy kommunistik guruhlarda faoliyat yuritadi.

1960-yillarda Kambodja Kommunistik partiyasining rahbariga aylanadi.

U mamlakatda sinfsiz, “sof agrar jamiyat” qurishni asosiy maqsad qilib qo‘yadi.

Hokimiyat tepasiga kelishi

1975-yilda “Qizil kxmerlar” poytaxt Pnompenni egallab, Pol Potni mamlakat rahbari qilib ko‘taradi.

U tuzumni “Demokratik Kampucheya” deb e’lon qiladi.

Pol Pot siyosatining mohiyati

Pol Pot boshqaruvi Kambodja tarixidagi eng dahshatli davrlardan biri bo‘ldi.

1. Shaharlarni bo‘shatish

Pnompen va boshqa shaharlardagi millionlab odamlar majburan qishloqlarga ko‘chirildi.

Bir necha kun ichida shaharlar deyarli bo‘shab qoldi.

2. Sinfsiz jamiyat yaratish

Intellektuallar, o‘qituvchilar, shifokorlar, ziyolilar “xalq dushmani” deb e’lon qilindi.

Ko‘pchilik faqat ko‘zoynak taqqani uchun ham o‘ldirilgan.

. Majburiy mehnat va qatl siyosati

Mamlakat bo‘ylab majburiy mehnat lagerlari tashkil etildi.

Qishloq xo‘jaligi “jamoaviy mehnat” orqali boshqarildi.

“O‘lim maydonlari” (Killing Fields) deb atalgan joylarda ommaviy qatl va qiynoq ishlari amalga oshirilgan.

4. GenotsidPol Pot rejimi vaqtida 1,5–2 million kambodjalik — aholining qariyb ¼ qismi halok bo‘lgan deb hisoblanadi.

Pol Pot hokimiyatdan ketishi

1979-yilda Vetnam qo‘shinlari Kambodjani bosib olib, Pol Pot tuzumini ag‘daradi.

Pol Pot o‘rmonlarga qochib, partizan harakatini davom ettiradi.

1997-yilda o‘z harakatining ichida hibsga olinadi.

1998-yilda vafot etadi (rasmiy versiya — yurak xuruji).

Tarixiy baho

Pol Pot insoniyat tarixidagi eng shafqatsiz diktatorlardan biri sifatida qaraladi.

Uning siyosati Kambodjaning madaniyati, iqtisodi, demografiyasiga mislsiz zarar yetkazgan, millionlab begunoh odamlarning o‘limiga sabab bo‘lgan.