Orzularim meni asta-sekin o‘z yo‘liga boshladi. Kitoblar o‘qib, turli xalqlar tarixi, Sharq sivilizatsiyalari, qadimgi manbalar haqida o‘rgandim. Manga va anime ko‘rganimda ham Sharq falsafasi, qadimiy ruhiyat meni o‘ziga tortardi. Hattoki ba’zi anime qahramonlarining tarixiy davrlardan ilhomlangan hikoyalari menda “Nima uchun bu dunyoni o‘zim o‘rganmasligim kerak?” degan savolni uyg‘otgan. O‘sha savol keyinchalik mening tanlovimga aylangan.
2024-yil. Nihoyat orzu qilgan kunim keldi: Sharqshunoslik yo‘nalishiga shartnoma asosida qabul qilindim. Qabul qilingan kuni darsxonalarni tasavvur qilib, talabalar chalkash ovozlarini eshitgandek bo‘lib yurardim. Onamning ko‘zidagi quvonch, otamning jim turib bosh irg‘ancha “olga” degan qarashi meni yanada ruhlantirdi. O‘zimni nafaqat o‘qishga kirgan, balki yangi bosqichga qadam qo‘ygan insondek his qildim.
Fakultetimiz — Yangi Markaziy Osiyo xalqlari tarixi, Sharq madaniyati, qadimgi sivilizatsiyalar rivoji, muhit va geografik sharoitlarning ta’siri, xalqning mentaliteti va tiliga bog‘liq ilmiy yo‘nalishlarni chuqur o‘rganadigan maskan. Bu yerda har bir dars — yangi eshik. Professorlarimiz ko‘pincha shunday deyishadi: “Sharqni tushunish uchun avvalo uning tilini va mentalitetini anglash kerak.” Bu so‘zlar menga juda ta’sir qilgan.
Shu sababli menga Xitoy tilini chuqur o‘rganish vazifasi qo‘yilgan. Avvaliga bu tilning murakkab harflari, o‘zgacha talaffuzi, o‘ziga xos grammatikasi ko‘nglimni biroz cho‘chitdi. Lekin vaqt o‘tgan sayin Xitoy tili men uchun sinovdan ko‘ra, sirli labirintga aylandi. Har bir yangi o‘rgangan belgim ichida ming yillik tarix yashirin. Ba’zan yangi hieroglifik yozuvni o‘rganib, uning ortida qanday afsona, qanday madaniyat yoki qanday taqdir yotganini tasavvur qilaman. Tilni bilish orqali men Sharqning boshqa bo‘laklariga ham yo‘l topayotgandek bo‘laman.
Sharqshunoslik o‘qish jarayonida men eng ko‘p his qilgan narsa — bu tarixning tirik ekanligi. Biz darslarda xalqlarning ko‘chishlari, madaniyatlarning bir-biriga ta’siri, savdo yo‘llari, urf-odatlar, diniy tasavvurlar haqida gaplashganimizda, har safar “Bu jarayonlar mening bugungi hayotimga qanchalik ta’sir qilgan?” deb o‘ylab qolaman. Ayniqsa, Markaziy Osiyo xalqlari tarixi meni o‘ziga ko‘proq tortadi, chunki bu — mening ildizim. Bu tarixni o‘rganish orqali men o‘tmishimni nafaqat bilaman, balki his qilaman.
Fakultetdagi ilmiy muhit meni yanada izlanishga undaydi. Har bir talaba o‘zida bir dunyo, har bir suhbat esa yangi g‘oya. Bijg‘imoqdagi chaqqon fikrlar, bahslar, kitoblar, ma’ruzalar — bularning hammasi men uchun yangi kuch manbai. Ba’zan uyga kech qaytib, charchoqdan o‘qishga kuch topa olmasam ham, ichki bir ovoz: “Sen tarixni o‘rganmoqchi bo‘lgan yigitsan, davom et!” deydi.
Men kelajakda sharqshunos sifatida nafaqat o‘qituvchi yoki tarjimon bo‘lishni, balki ilm bilan shug‘ullanishni, o‘tmishdagi chalkash davrlarni izohlashni, tarixiy manbalarni o‘rganib, ular asosida yangi ilmiy natijalar chiqarishni orzu qilaman. Balki bir kun kelib, o‘zim tug‘ilib o‘sgan Samarqand tarixi haqida kitob yozarman. Balki Sharqning yana bir noma’lum faktini dunyoga tanitar, yoki Markaziy Osiyo va Sharq davlatlari o‘rtasidagi madaniy aloqalarga hissa qo‘sharman.
Hozircha esa men talabayman. Ammo har kuni bosib o‘tayotgan yo‘lim — kelajakdagi sardorligimning poydevori. Men bir narsaga qat’iy ishonganman: Kim o‘tmishni tushunsa, kelajakni yaratishga qodir bo‘ladi. Men esa aynan o‘sha inson bo‘lishni xohlayman.
Zoʻr
ReplyDelete