Vayant tools.

 Assalomu alaykum hammaga. Men yana post yozishga qaror qildim. Toʻgʻrisini aytsam vayant tools ni qilishga ancha qiynaldim. Oxiriga borib shuncha qilgan ishlarimizni aslida bitta oʻzim qilmaganman  hemisga xato yuklab qoʻyibman natijada bahosiz qolib ketdim. Bundan judayam xafa boʻldim. Vayant tools ni oʻylasam hozir faqat tushkunlik  holatiga tushib qolaman . Mayli hammasi yaxshilikga. Bunda ham bir xayr bordir degan umiddaman.  Bu postim orqali vayant toolsda qilgan ishlarimizni yuklashga tahlil qilib berishga harakat qildim.

Ushbu tahlil natijasida, matnda eng koʻp uchraydigan so‘zlar, ularning trendi va qayerda ko‘proq ishlatilgani aniq ko‘rishimiz mumkin.Statistik jadval va grafikalar matn boy va ilmiy tilda yozilgani, ko‘p takrorlanuvchi so‘zlar orqali asosiy mavzular muhim o‘rin egallaganini ko‘rsatadi.Ushbu tahlil matnga soddaroq yondashib, tez va samarali xulosa chiqarishga yordam beradi.

Bu Jadvalda asosan hujjatlarning so‘z va noyob so‘zlar bo‘yicha boyligi, takrorlanuvchi va noyob birliklarning foizi va tuzilish sodda yoki murakkab ekanini raqamli tarzda ko‘rsatib beradi. Bu statistik ma’lumotlar, asosan, ilmiy ishlar yoki tahliliy hisobotlar uchun asos bo‘lib xizmat qiladi.

 Bu so‘z buluti (word cloud) grafikasi bo‘lib, matndagi eng ko‘p ishlatilgan so‘zlarni ko‘rsatadi. So‘zlarning hajmi ularning matnda chastotasi bilan mutanosib: qanchalik katta yozilgan bo‘lsa, shunchalik ko‘p ishlatilgan.

Bu yerda matn tahlili jadvali bo‘lib, unda so‘zlarning chastotasi va trendlari ko‘rsatilgan.

 Jadvalda quyidagi ustunlarni korishimiz mumkin. Muddati Tahlil qilingan so‘zlar (masalan, "arab", "yili", "bo‘lgan" va boshqalar).Hisoblash: Har bir so‘zning matndagi umumiy takrorlanish soni (masalan, "arab" 20 marta, "ma‘nosi" 14 marta).Qarindosh: Har bir so‘zning o‘rtacha paydo bo‘lish vaqti yoki kontekstga bog‘liq statistika (masalan, "arab" uchun 11.912).Trend: So‘zning matn bo‘yicha taqsimlanish dinamikasini ko‘rsatuvchi grafik chiziqlar.Eng ko'p takrorlangan so‘zlar orasida "arab" (20 marta) va "ma‘nosi" (14 marta) ajralib turadi. Trend chiziqlari so‘zlarning matn ichidagi taqsimlanishini ko‘rsatadi bu jadval shundan iborat.

Bu "Bubblelines" grafikasi bo‘lib, matndagi so‘zlarning taqsimlanishi va ularning kontekstda qanday ishlatilganligini ko‘rsatadi. Grafikda quyidagi elementlar ajralib turadi:Asosiy so‘zlar: "Arabiston yarim oroli.", "Arablar 1", "Azimxuja Atahojayev..." va "Buxoroamirligidaxviii..." kabi iboralar matnning asosiy mavzularini anglatadi.

Bubblelar: Har bir so‘z yoki ibora atrofidagi doiralar (bubblelar) uning kontekstdagi qo‘shni so‘zlar (collocates) bilan bog‘lanishini ko‘rsatadi. Masalan, "Azimxuja Atahojayev..." uchun ko‘p sonli bog‘lanishlar (178 ta) mavjud, bu uning matnda keng ishlatilganligini anglatadi. Ranglar: Har bir qo‘shni so‘z (masalan, "arab", "islam", "tarix", "toshkent") o‘ziga xos rang bilan belgilangan, bu ularning chastotasi yoki bog‘lanish darajasini ko‘rsatadi.

Sanoq: Har bir satr oxiridagi raqam (18, 50, 178, 1) matn ichidagi umumiy takrorlanish yoki bog‘lanish sonini ko‘rsatadi.

Bu "Document Terms" grafikasi bo‘lib, matndagi asosiy so‘zlarning nisbiy chastotasini va ularning hujjatlar bo‘yicha taqsimlanishini ko‘rsatadi. Grafikda quyidagi elementlar mavjud:

O‘qi: Vertikal o‘lchov nisbiy chastota (Relative Frequencies)ni ko‘rsatadi, ya’ni so‘zlarning matndagi paydo bo‘lish darajasi.So‘zlar: "arab", "islam", "a", "ham" va "ibn" kabi so‘zlar ranglar bilan belgilangan (masalan, yashil - "arab", ko‘k - "islam", ko‘k - "a").

Hujjatlar: Gorizontal o‘lchovda "ARAB TILI...", "arab xalif...", "ARAB XALIF...", "ARABISTON...", "ARABlar 1", "Azimxuja...", "BUXOROMIR..." kabi hujjatlar yoki segmentlar ko‘rsatilgan.Chastota: Har bir so‘zning har bir hujjatdagi nisbiy chastotasi diagrammada rangli bloklar orqali tasvirlangan. Masalan, "ARABISTON..." segmentida "a" so‘zi eng yuqori chastotaga ega.Eng ko‘p takrorlanish "ARABISTON..." segmentida "a" so‘zi bilan bog‘liq bo‘lib, bu uning matnda keng ishlatilganligini anglatadi.

Xulosa qilib aytadigan boʻlsam, Voyant Tools yordamida tahlil qilingan grafikalar (so‘z buluti, jadval, bubblelines, trendlar) arab tili, islom tarixi va markaziy Osiyo madaniyati bilan bog‘liq mavzularga qaratilgan. "Arab", "islam", "tarix", "markaziy" va shaxslar (masalan, Azimxuja Atahojayev) kabi so‘zlarning ko‘p takrorlanishi, matnning asosiy fokusida arab-islom sivilizatsiyasi va uning markaziy Osiyodagi tarixiy ta’sirining joy olganini ko‘rsatadi. Ushbu tahlil o‘quv loyihalari uchun foydali bo‘lib, so‘zlarning chastotasi, konteksti va trendlari orqali mavzuni chuqurroq tushunishga yordam beradi; shuningdek, taqdimotlar yoki ilmiy ishlar uchun vizual ma’lumotlar taqdim etishda qulaylik keltiradi.